Μυθολογία - Ιστορία

Η Φενεός αρχαία πόλη, όπως αναφέρεται στους αρχαίους συγγραφείς Όμηρο, Παυσανία, Πολύβιο κ.ά., είναι μια σημαντική αναφορά στην ελληνική μυθολογία. Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία και παραδόσεις τα πρώτα σημάδια κατοίκησης της Φενεού κατά την προϊστορική εποχή ήταν από Πελασγούς, ενώ το 1900 π.Χ. εποικίζεται από Αρκάδες. Το 1500 π.χ. Αχαιοί δημιουργούν το Μυκηναϊκό Κέντρο της Φενεού που αναφέρεται στο έπος της Ιλιάδας, ότι Φενεάτες πήραν μέρος στον Τρωικό πόλεμο με 60 άνδρες υπό το βασιλιά Αγαπήνορα.

Συμμετείχαν στους Περσικούς πολέμους με 2.000 άνδρες με τον Κύρο και μετά ακολούθησαν το Μεγάλο Αλέξανδρο στην εκστρατεία του. Το 30 π.Χ. αναφέρει ο Στράβων υπήρξε ολοκληρωτική καταστροφή της χώρας από τους Ρωμαίους. Το 200 - 230 μ.Χ. η Φενεός παρουσίασε οικονομική ανάπτυξη και αυτό πιστοποιείται, από τα αυτοκρατορικά χάλκινα νομίσματα που κόπηκαν εκεί. Στο τέλος του 4ου αιώνα οι επιδρομές βορείων βαρβαρικών φυλών δημιούργησαν λεηλασίες και καταστροφές. Οι απανωτές πλημμύρες της λίμνης που βρίσκεται στους πρόποδες του Σαϊτά στον κάμπο και οι μεγάλοι σεισμοί (155, 365, 522 και 551 μ.Χ.) νέκρωσαν και κατέστρεψαν την άλλοτε ακμάζουσα και ευημερούσα πόλη της Φενεού. Τον 8^o αιώνα με την κάθοδο των ποιμενικών πληθυσμών και με την άδεια των Βυζαντινών δημιουργήθηκαν στη φενεάτικη χώρα οι ποιμενικοί οικισμοί της.

Η ακρόπολη της Αρχαίας Φενεού καθώς και τα τείχη της βρίσκονται στο χωριό Αρχαία Φενεός, στα βορειοδυτικά κράσπεδα της φενεάτικης πεδιάδας στη θέση Πύργος. Μετά τις ανασκαφές το 1958-61, έγινε η ανακάλυψη του ναού που ήταν αφιερωμένος στο θεό Ασκληπιό, και το μαρμάρινο κεφάλι με τα αλαβάστρινα μάτια που αποδίδεται στη θεά Υγεία (150 π.Χ.). Το άγαλμα αυτό καθώς και μέρος των ευρημάτων, βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αρχαίας Φενεού. Σύμφωνα με τους μύθους αλλά και τις παραδόσεις στη φενεατική γη βρίσκεται ο ναός της Τριτωνίας Αθηνάς, που σώζονται μόνο τα ερείπια του. Εκεί υπήρχε και το χάλκινο άγαλμα του Ιππίου Ποσειδώνα, αφιέρωμα του Οδυσσέα όταν βρήκε τις χαμένες φοράδες του στην χώρα των Φενεατών.

Κοντά στην ακρόπολη των Φενεατών βρίσκεται το στάδιο και πάνω σε λόφο το μνήμα του Ιφικλή, αδελφού του Ηρακλή και πατέρα του Ιολάου που βοήθησε τον Ηρακλή σε όλους τους άθλους του. Ο Ηρακλής όταν ζούσε στη Φενεό κατασκεύασε τα βάραθρα - καταβόθρες για να λυτρώσει τον τόπο από τις πλημμύρες και τα έλη. Σύμφωνα με άλλο μύθο, οι καταβόθρες είναι είσοδοι προς το βασίλειο του 'Aδη, σύμφωνα με το μύθο από αυτές κατέβηκε η Δήμητρα στον κάτω κόσμο αναζητώντας την κόρη της Περσεφόνη.

Οι Φενεάτες τιμούσαν το θεό Ερμή και είχαν ναό αφιερωμένο στο όνομά του με μαρμάρινο άγαλμα. Ακόμα αναφέρεται το ιερό της Ελευσίνιας Δήμητρας όπου συνήθιζαν να τελούν μυστήρια για τη θεά που την ονόμαζαν Κλιδάρια. Η θεά Δήμητρα τους πρόσφερε τα όσπρια, τα οποία καλλιεργούν μέχρι σήμερα οι αγρότες της περιοχής (φασόλια ψιλά και γίγαντες). Οι φενεάτες εκτός από την καλλιέργεια των οσπρίων καλλιεργούν δημητριακά, είναι κτηνοτρόφοι (μοσχάρια, αιγοπρόβατα, κότες κλπ.) και αρκετοί ακολουθούν το επάγγελμα του ξυλουργού. Οι ξυλουργοί ήταν αυτοί που κατασκεύασαν τους οδοδείκτες (Ερμές) με σήμα τους το κεφάλι του Ερμή, και τους τοποθετούσαν στους αμαξωτούς δρόμους της περιοχής.

Στη Μονή του Αγίου Γεωργίου υπάρχει Κρυφό Σχολείο που λειτούργησε κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, το οποίο διατηρείται, μέχρι σήμερα. Κατά τους χρόνους της Επανάστασης του 1821 η Μονή λειτούργησε ως Αρχηγείο της Φιλικής Εταιρείας που με επικεφαλής τον Θ. Κολοκοτρώνη έγιναν πολλές συνεδριάσεις οπλαρχηγών από την Κορινθία και την Αρκαδία.